За апошнія гады суседнія краіны ЕС – Польшча, Літва і Латвія – рэгулярна фігуруюць у сюжэтах беларускіх дзяржаўных медыя. Публікацыя адказвае на пытанні: як часта, у якіх кантэкстах і з якімі ацэначнымі рамкамі гэтыя краіны адлюстроўваюцца на YouTube‑каналах дзяржСМІ Беларусі. Мы таксама вылучаем правяраныя сцвярджэнні, якія патрабуюць асобнага фактчака.
Метадалогія
Аналіз праведзены на аснове метададзеных і фрагментаў YouTube-відэа беларускіх дзяржаўных медыяў. Выкарыстаны метады аўтаматычнага аналізу танальнасці, вылучэнні тэматычных рамак і часовага аналізу. Праведзены аналіз дэзінфармацыйных наратываў і падрыхтаваны гіпотэзы для будучых класічных фактчэкінгавых публікацыі.
Дзе былі выкарыстаныя магчымасці LLM:
транскрыбаванне відэа ў тэкст;
для ацэнкі дэзінфармацыйных рызык;
фактчэкінгу.
Для кожнай краіны падрыхтаваны зводныя графікі і рэпрэзентатыўныя цытаты.
Агульны агляд
Перыяд аналізу: 01.07.2025 – 31.07.2025
Польшча Відэа: 167 | Прагляды: 13,073,457 | Ўцягнутасць: 2.58% Топ каналы: CTVBY, СБТВ, Тэлеканал ОНТ
Сістэматызацыя спрэчных сцвярджэнняў стварае аснову для далейшай верыфікацыі і процідзеяння дэзінфармацыі.
Выяўлена 20 сцвярджэнняў, якія патрабуюць прыярытэтнай праверкі
Рэкамендацыі
Для даследчай супольнасці і арганізацый, якія займаюцца фактчэкінгам, крытычна важна працягнуць сістэматычны маніторынг выяўленых каналаў і развіваць больш дасканалыя аўтаматызаваныя сістэмы дэтэкцыі дэзінфармацыі. Стварэнне базы даных правераных сцвярджэнняў дасць магчымасць павысіць эфектыўнасць абвяржэння ілжывай інфармацыі і прадухіліць яе паўторнае распаўсюджванне. Асаблівую ўвагу трэба ўдзяліць развіццю метадалогіі аналізу каардынаваных неаўтэнтычных паводзін у інфармацыйнай прасторы.
Платформам і якія рэгулююць органам неабходна перагледзець падыходы да кантролю за каналамі з высокай канцэнтрацыяй праблемнага кантэнту. Укараненне сістэм папярэджанняў аб патэнцыйна недакладнай інфармацыі павінна спалучацца з павышэннем патрабаванняў да празрыстасці фінансавання медыяканалаў. Асабліва важна распрацаваць механізмы хуткага рэагавання на каардынаваныя дэзінфармацыйныя кампаніі.
Грамадзянская супольнасць павінна засяродзіцца на развіцці медыяграматнасці насельніцтва як доўгатэрміновай стратэгіі супрацьдзеяння маніпулятыўным тэхналогіям. Стварэнне альтэрнатыўных крыніц інфармацыі і падтрымка незалежнай журналістыкі становяцца крытычна важнымі для забеспячэння інфармацыйнага плюралізму. Пры гэтым неабходна ўлічваць, што эфектыўнасць такіх захадаў залежыць ад іх сістэмнасці і каардынацыі паміж рознымі грамадскімі арганізацыямі.
У кантэксце рэгіянальнай бяспекі дадзенае даследаванне падкрэслівае неабходнасць развіцця міжнароднага супрацоўніцтва ў галіне супрацьдзеяння трансгранічнай дэзінфармацыі. Каардынацыя намаганняў паміж краінамі-суседзямі можа значна павысіць эфектыўнасць абароны інфармацыйнай прасторы ад маніпулятыўнага ўздзеяння. Гэта асабліва актуальна ва ўмовах гібрыдных пагроз, калі інфармацыйнае ўздзеянне становіцца неад’емнай часткай шырэйшых геапалітычных стратэгій.
Высновы
Праведзены аналіз дэманструе наяўнасць сістэмнай інфармацыйнай стратэгіі беларускіх дзяржаўных медыяў у адносінах да суседніх краін ЕС. Гэта не выпадковыя згадкі ў навіннай позве, а каардынаваныя намаганні па фармаванні пэўнай выявы Польшчы, Літвы і Латвіі ў грамадскай свядомасці. Асабліва паказальная сінхроннасць змен інтэнсіўнасці асвятлення ўсіх трох краін, што паказвае на адзіны цэнтр планавання інфармацыйных кампаній.
Трывожным сігналам з’яўляецца высокая доля матэрыялаў з прыкметамі дэзінфармацыі. Кожнае пятае прааналізаванае відэа змяшчае высокую рызыку недакладнай або маніпулятыўнай інфармацыі, што значна перавышае дапушчальныя для якаснай журналістыкі паказчыкі. Пры гэтым асноўны акцэнт робіцца на эмацыйнай маніпуляцыі, што характэрна для прапагандысцкіх тэхналогій, накіраваных на фармаванне эмацыйных, а не рацыянальных адзнак аўдыторыі.
Канцэнтрацыя праблемнага кантэнту на абмежаванай колькасці каналаў, асабліва CTVBY, сведчыць аб спецыялізаваным падзеле роляў у інфармацыйнай экасістэме. Гэта дазваляе выказаць здагадку наяўнасць дакладнай іерархіі і каардынацыі паміж рознымі медыярэсурсамі ў рамках адзінай стратэгіі.
Тэматычны аналіз высокарызыкоўных матэрыялаў выяўляе дамінаванне наратываў аб “знешніх пагрозах”, “экстрэмізме” і “варожай дзейнасці” суседніх краін. Такі падыход класічна выкарыстоўваецца для мабілізацыі грамадскай думкі і стварэння вобраза абложанай крэпасці, што служыць інструментам унутрыпалітычнай кансалідацыі.
