Слоўнік наратываў: 12 тэхнік прапаганды, якія трэба ведаць

FIMI Frontier

Практычнае кіраўніцтва для грамадзянскай супольнасці — з рэальнымі прыкладамі з 2 511 прааналізаваных відэа беларускіх дзяржаўных СМІ

2,511відэа прааналізавана
12тэхнік прапаганды
20,806выпадкаў у корпусе
1.29Bпраглядаў сумарна
Страх як аргумент
3,618 відэа ў корпусе

Пагрозы, катастрофы і «непазбежныя» небяспекі замяняюць аргументацыю. Гледач павінен баяцца, а не думаць.

Прыклад з даных
Канал: СБТВ · 1,436 праглядаў · Propaganda score: 9/10
Што выявіў AI: Repeated threats and fear scenarios: ‘Бросим ядерное оружие. Все, с этого началась война.’; ‘если хоть один авианосец попадет… все, Трамп пролетает…’
Як растлумачыць суседу

Спытайце: «Які канкрэтны факт стаіць за пагрозай? Ці ёсць крыніца, якую можна праверыць?» Калі адказ — толькі эмоцыя, гэта маніпуляцыя.

👹 Знешні вораг / Дэманізацыя
1,640 відэа ў корпусе

Апанент — не суразмоўца, а вораг. «Нацысты», «русафобы», «заходнія агенты» — ярлыкі замест аналізу.

Прыклад з даных
Канал: СБТВ · 12,245 праглядаў · Propaganda score: 9/10
Што выявіў AI: Direct insults to opponents and foreign politicians: ‘лицемерная дрянь’, ‘курво’, ‘дегенераты’
Як растлумачыць суседу

Калі ў апісанні чалавека або краіны выкарыстоўваюцца толькі ярлыкі без фактаў — перад вамі дэманізацыя, а не інфармацыя.

🎓 Ілжывы аўтарытэт
1,878 відэа ў корпусе

Спасылка на «эксперта», лідара або «інсайдара» як доказ — без правяраемых даных. Аўтарытэт замяняе аргумент.

Прыклад з даных
Канал: Телеканал ОНТ · 2,564 праглядаў · Propaganda score: 7/10
Што выявіў AI: Repeated reliance on President, reportings to ‘Главе государства’, detailed presidential directives and assessments (‘Глава государства держит на личном контроле’, ‘Александра Лукашенко доложена…’).
Як растлумачыць суседу

Спытайце: «Хто гэты эксперт? Ці можна праверыць яго сцвярджэнні з іншай крыніцы?» Сапраўдны эксперт не баіцца пытанняў.

🃏 Падбор фактаў
3,248 відэа ў корпусе

Паказваюцца толькі факты, якія пацвярджаюць тэзіс. Кантэкст, абвяржэнні і альтэрнатыўныя тлумачэнні — выразаны.

Прыклад з даных
Канал: Информационное агентство БелТА · 196,521 праглядаў · Propaganda score: 8/10
Што выявіў AI: Selective presentation of Epstein/Clinton allegations, Western loan/confiscation claims and omitting context: "Билл-то 26 раз летал на личном самолете Эйпштейна… Они эти деньги сами сейчас будут соб
Як растлумачыць суседу

Спытайце: «А што кажа іншы бок? Ці ёсць факты, якія супярэчаць гэтай выснове?» Аднабаковасць — прыкмета маніпуляцыі.

⚖️ Стабільнасць vs Хаос
869 відэа ў корпусе

Любая альтэрнатыва цяперашняй уладзе = хаос. Змены = разбурэнне. Адзіная бяспека — статус-кво.

Прыклад з даных
Канал: NEWS.BY: новости Беларуси и мира · 1,616 праглядаў · Propaganda score: 7/10
Што выявіў AI: Повторяющаяся идея: любые протесты/перемены ведут к хаосу и смерти
Як растлумачыць суседу

Спытайце: «Стабільнасць для каго? Каму выгадны менавіта такі парадак?» Сапраўдная стабільнасць уключае правы, а не толькі цішыню.

🔄 Хаос за мяжой / Whataboutism
745 відэа ў корпусе

«А ў вас неграў лінчуюць». Сістэматычны паказ праблем Захаду як адказ на любую ўнутраную крытыку.

Прыклад з даных
Канал: Информационное агентство БелТА · 99,767 праглядаў · Propaganda score: 8/10
Што выявіў AI: «все санкции… являются фейком» + перечисление западных злоупотреблений как ответ на критику Беларуси
Як растлумачыць суседу

Спытайце: «Гэта адказвае на маё пытанне або перакладае тэму?» Праблемы ў іншай краіне не адмяняюць праблем у сваёй.

💬 Эмацыйна зараджаная мова
1,859 відэа ў корпусе

Словы падабраны для эмоцыі, а не для сэнсу: «беспрадзел», «вар’яцтва», «жах» — замест апісання фактаў.

Прыклад з даных
Канал: СБТВ · 12,245 праглядаў · Propaganda score: 9/10
Што выявіў AI: Frequent profanity and charged terms: ‘курво’, ‘обосралась’, ‘дрянь’, ‘отбросы’, ‘мясо’ to describe opponents
Як растлумачыць суседу

Замяніце эмацыйныя словы на нейтральныя. Калі сэнс знікае — значыць, сэнсу і не было. Была толькі эмоцыя.

📜 Гістарычны рэвізіянізм
380 відэа ў корпусе

Перапісванне гісторыі для абгрунтавання цяперашняй палітыкі. Савецкае мінулае = залаты век, нацыянальная ідэнтычнасць = пагроза.

Прыклад з даных
Канал: NEWS.BY: новости Беларуси и мира · 52,935 праглядаў · Propaganda score: 8/10
Што выявіў AI: «Современная Польша своим выживанием и существованием обязана подвигу советских солдат»; пересмотр оценок освобождения и восстановления Варшавы
Як растлумачыць суседу

Спытайце: «Хто яшчэ апісвае гэтыя падзеі? Ці ёсць альтэрнатыўныя інтэрпрэтацыі?» Гісторыя, у якой толькі адна версія — не гісторыя, а ідэалогія.

🎯 Казёл адпушчэння
612 відэа ў корпусе

Усе праблемы маюць знешнюю прычыну: Захад, апазіцыя, «здраднікі». Рэжым — вечная ахвяра змовы.

Прыклад з даных
Канал: СБТВ · 12,245 праглядаў · Propaganda score: 9/10
Што выявіў AI: Blames West, Poland, Lithuania, and ‘либералы’ for internal/external problems and security threats
Як растлумачыць суседу

Спытайце: «А што залежыць ад нас саміх? Якія рашэнні прыняў наш бок?» Калі вінаватыя заўсёды іншыя — вас адцягваюць.

⚗️ Ілжывая эквівалентнасць
862 відэа ў корпусе

Прыраўніванне несупастаўнага: «Захад таксама не ідэальны» = «наша сістэма нармальная». Прыватны выпадак = сістэмная праблема.

Прыклад з даных
Канал: СБТВ · 5,940 праглядаў · Propaganda score: 7/10
Што выявіў AI: «давайте сравним права той же УМКИ с правами людей, которые живут в Украине» — прямое приравнивание прав животного и людей
Як растлумачыць суседу

Спытайце: «Гэта сапраўды адно і тое ж? Маштаб, кантэкст і наступствы супастаўныя?» Звычайна — не.

👑 Культ асобы
1,373 відэа ў корпусе

Лідар = нацыя. Крытыка лідара = здрада. Адначасова — вобраз «свайго хлопца» і бездакорнага важака.

Прыклад з даных
Канал: CTVBY · 3,976 праглядаў · Propaganda score: 8/10
Што выявіў AI: «идея принадлежит самому Александру Лукашенко», многократные позитивные отсылки к словам и решениям президента
Як растлумачыць суседу

Спытайце: «Ці ўсе поспехі краіны — заслуга аднаго чалавека? Што адбудзецца, калі яго крытыкаваць?» Здаровая сістэма перажывае крытыку.

📢 Каардынаваная хваля
1,368 відэа ў корпусе

«Усе так думаюць». Адзін тэзіс паўтараецца на розных каналах адначасова — ствараючы ілюзію кансенсусу.

Прыклад з даных
Канал: NEWS.BY: новости Беларуси и мира · 8,197 праглядаў · Propaganda score: 8/10
Што выявіў AI: "народ миллионами выходит в поддержку действующего режима"
Як растлумачыць суседу

Праверце: той жа тэзіс, тымі ж словамі, на розных каналах у адзін дзень? Гэта не супадзенне — гэта каардынацыя.

Метадалогія. Дадзены аналіз заснаваны на сістэме FORESIGHT — мультымадальным AI-інструменце маніторынгу, распрацаваным FactCheck.LT. Сістэма апрацоўвае транскрыпты відэа з беларускіх дзяржаўных YouTube-каналаў (БелТА, CTVBY, СБТВ, ОНТ, NEWS.BY) праз структураваны LLM-пайплайн, фармуючы класіфікацыі па 20 тэхніках прапаганды з паказчыкамі ўпэўненасці. Табліца transcript_analysis ахоплівае 2 511 відэа за студзень–люты 2026 года. Прыклады выбраны па найбольшым паказчыку ўпэўненасці мадэлі (≥0.7) і propaganda score.
Rate article
Factсheck LT