Крах «дома з карт» FIMI: ад дыягназу да спынення

Агляд 4-й справаздачы Еўрапейскай службы па знешніх сувязях (EEAS) аб пагрозах, звязаных з маніпуляваннем замежнай інфармацыяй і ўмяшаннем (FIMI), сакавік 2026

1. Метададзеныя даклада

У сакавіку 2026 года Еўрапейская служба па знешніх сувязях (EEAS) апублікавала сваю чацвёртую штогадовую справаздачу аб пагрозах, звязаных з маніпуляваннем замежнай інфармацыяй і ўмяшаннем (Foreign Information Manipulation and Interference, FIMI). Дакумент азагалоўлены “Разбурэнне картачнай хаткі FIMI” (Disrupting the FIMI House of Cards) і працягвае серыю справаздач, якія выпускаюцца з 2023 года.

Даклад падрыхтаваны падраздзяленнем стратэгічных камунікацый EEAS (GII.GLOBAL.STRAT.DMD), якое з 2015 года адыгрывае ключавую ролю ў маніторынгу і супрацьдзеянні FIMI. Прадмова падпісана Высокім прадстаўніком ЕС па замежных справах і палітыцы бяспекі Каяй Калас. Метадалагічна справаздачу грунтуецца на стратэгічным маніторынгу EEAS і даследаваннях адкрытых крыніц за перыяд з 1 студзеня да 31 снежня 2025 года. Усе інцыдэнты закадаваны ў фармаце STIX (Structured Threat Information Expression), што забяспечвае стандартызаваны абмен дадзенымі аб пагрозах.

Прынцыпова важная агаворка, якую аўтары робяць у пачатку дакумента: прадстаўленыя дадзеныя адлюстроўваюць выбарачную, абмежаваную па часе выбарку назіранай дзейнасці. EEAS не ахоплівае ўсе рэгіёны і мовы, таму рэальны маштаб аперацый FIMI можа значна перавышаць задакументаваны.

 

2. Ключавыя колькасныя дадзеныя

Маштаб зафіксаванай дзейнасці ў 2025 годзе – значны. EEAS выявіла і прааналізавала 540 інцыдэнтаў FIMI па ўсім свеце, у якія былі ўцягнутыя каля 10 500 унікальных каналаў, у тым ліку сайты з фальшывымі навінамі, акаўнты ў сацыяльных сетках і блогі. Агульны лік зафіксаваных адзінак кантэнту (тэксты, аўдыё, відэа) склала каля 43 000 аб’ектаў на 19 розных платформах.

Атрыбуцыя інцыдэнтаў размеркавалася наступным чынам: 29% аднесены на рахунак Расіі, 6% прыпісаны Кітаю, а 65% застаюцца без устаноўленай прыналежнасці. Пры гэтым аўтары падкрэсліваюць, што ў неатрыбутаваных інцыдэнтах прасочваюцца прыкметы каардынацыі з інфраструктурамі, звязанымі з Расіяй ці Кітаем.

Структура каналаў, задзейнічаных у аперацыях FIMI, прадстаўлена ў выглядзе інфаграфікі “айсберг”: толькі 9,5% каналаў напрамую звязаны з дзяржаўным суб’ектам (2,5% афіцыйныя дзяржаўныя каналы, 7% кантралюемыя дзяржавай СМІ). Астатнія 90,5% складаюць схаваныя рэсурсы: 4,5% каналаў звязаныя з дзяржавай, а 86% класіфікаваны як “арыентаваныя на дзяржаву” без усталяванай прамой сувязі.

Платформа X дамінуе ў выбарцы: 88% выпадкаў былі засяроджаны менавіта на ёй. Аўтары тлумачаць гэта прысутнасцю сетак каардынаваных неаўтэнтычных паводзін (CIB), прастатой стварэння фальшывых акаўнтаў і больш прамым доступам да дадзеных. Telegram (7%), Facebook (3%), TikTok (2%) і YouTube (1%) значна адстаюць.

Асаблівай увагі заслугоўвае дынаміка выкарыстання ІІ: 27% інцыдэнтаў у 2025 годзе былі звязаны з тактыкамі, якія выкарыстоўваюць штучны інтэлект. Колькасць такіх выпадкаў павялічылася з 41 да 147, што складае рост прыкладна на 259 працэнтаў у параўнанні з 2024 годам.

Па колькасці інцыдэнтаў пяцёрка краін, якія найбольш атакуюцца, выглядае так: Украіна (112), Францыя (107), Малдова (94), Германія (71), ЗША (51). За імі ідуць Вялікабрытанія (36), Арменія (18), Польшча (17), Бельгія (16), Сірыя (15), Румынія (14), Японія (13), Кот-д’Івуар (13), Італія (11) і Іспанія (11). У цэлым атакі зазналі больш за 100 краін, каля 200 арганізацый і прыблізна 140 фізічных асоб.

3. Асноўныя высновы і тэндэнцыі

3.1. Ад дыягностыкі да стрымлівання

Канцэптуальна найболей значным новаўвядзеннем дакладу з’яўляецца пераход ад апісання пагроз да мадэлі актыўнага стрымлівання (deterrence). EEAS прадстаўляе “Даведнік па стрымліванні FIMI” (FIMI Deterrence Playbook), які запазычае логіку “ланцужкі знішчэння” (kill chain) з кібербяспекі і прымяняе яе да інфармацыйных аперацый. Аперацыі FIMI разбіваюцца на паслядоўныя фазы ад планавання і фінансаванні да рэалізацыі і ўзмацненні, і на кожным этапе вызначаюцца кропкі ўмяшання.

Стрымліванне вызначаецца як “здольнасць змяніць суадносіны затрат і выгод для суб’екта такім чынам, каб ён адмовіўся ад непажаданых дзеянняў”. Чатыры інструменты складаюць аснову: санкцыі, праваахоўныя меры, лічбавае рэгуляванне (у першую чаргу DSA) і павышэнне ўстойлівасці грамадства.

3.2. FIMI як галіна: мадэль “FIMI-as-a-Service”

Даклад фіксуе прынцыповы зрух: FIMI функцыянуе як цэлая галіна са шматузроўневай бізнес-экасістэмай. Розныя віды дзейнасці плануюцца, фінансуюцца і перадаюцца на субпадрад, ствараючы мадэль “FIMI-as-a-Service”. Гэта знаходзіць адлюстраванне ў скрыжаванні FIMI з арганізаванай злачыннасцю: злачынныя структуры падаюць інфраструктуру, тэхнічныя веды і глабальны ахоп, атрымліваючы наўзамен фінансавае ўзнагароджанне і палітычнае прыкрыццё.

3.3. Поўная інтэграцыя ІІ у аперацыі FIMI

Штучны інтэлект перайшоў са стадыі эксперыментальнага выкарыстання ў паўсядзённае практыку. Сінтэзаваныя аўдыё- і відэаматэрыялы, тэксты, згенераваныя з дапамогай ІІ, сталі эканамічна эфектыўнымі і якія маштабуюцца прыладамі. Зламыснікі перайшлі ад звычайных галасавых накладанняў да перадавых метадаў кланавання голасу. Відэаролікі з імітацыяй канкрэтных асоб становяцца ўсё больш выдасканаленымі.

Пры гэтым аўтары адзначаюць парадокс: нягледзячы на пашырэнне, большая частка матэрыялаў, згенераваных ІІ, па-ранейшаму адрозніваецца нізкай якасцю. Зламыснікі аддаюць прыярытэт колькасці, а не якасці, што прыводзіць да нізкага ўзроўню натуральнага ўзаемадзеяння. Адзінае выключэнне, пазначанае ў дакладзе: Storm-1516 здольная генераваць арганічнае ўзаемадзеянне і пранікаць у сапраўдныя публічныя дыскусіі.

Прынцыпова новая пагроза: інфраструктура Portal Kombat падазраецца ў паводцы інфармацыйнай прасторы няякасным шматмоўным кантэнтам з мэтай паўплываць на навучальныя дадзеныя ІІ і ўкараніць ілжывыя сцвярджэнні, замаскіраваныя пад крыніцы дакладнай інфармацыі. У даследаванні CheckFirst, на якое спасылаецца даклад, гэта з’ява апісваецца як забруджванне LLM (LLM pollution).

3.4. Трохфазны расейскі сцэнар умяшання ў выбары

Даклад дакументуе ўстойлівы “сцэнар” расійскага ўмяшання ў выбары, які складаецца з трох фаз. Першая фаза, за некалькі месяцаў да выбараў, прадугледжвае кантроль над інфармацыйнай прасторай і дэлегітымізацыю палітычнага кіраўніцтва праз абвінавачанні ў карупцыі, праблемах са здароўем, падпарадкаванасці ЕС. Другая фаза, падчас выбарчай кампаніі, засяроджана на выкарыстанні ўнутраных рознагалоссяў як зброі. Трэцяя фаза, у апошнія тыдні перад галасаваннем, накіравана на падрыў сумленнасці выбараў і заахвочванне ўстрымання ад удзелу.

Гэтая схема была прыменена ў 2025 годзе ў Германіі, Польшчы, Румыніі, Малдове, Чэхіі і Кот-д’Івуары. EEAS характарызуе яе як паўтаральны і прадказальны сцэнар, які можна загадзя прадбачыць і нейтралізаваць.

3.5. Перанос інфраструктуры з Малдовы на Арменію

Адна з найбольш значных высноваў даклада: пасля завяршэння выбараў у Малдове ў кастрычніку 2025 года расійскія IMS (у першую чаргу Operation Overload і Storm-1516) перанакіравалі свае намаганні на Арменію напярэдадні парламенцкіх выбараў у чэрвені 2026 года. Падабенства паміж кампаніямі супраць Малдовы і Арменіі выяўляецца ў чатырох асноўных лініях нападу на палітычных лідэраў: абвінавачванні ў маральнай разбэшчанасці, карупцыі, служэнні замежным інтарэсам і страце суверэнітэту.

Паказальная дэталь: хаця наратывы іграюць на мясцовых страхах, яны часта распаўсюджваюцца на заходнееўрапейскіх мовах, а не на румынскай, армянскай або рускай, што паказвае на больш шырокую аўдыторыю дыскрэдытацыі.

3.6. Стратэгічная пераарыентацыя расійскай FIMI на Еўропу

За апошні год расейскія кампаніі зведалі стратэгічную пераарыентацыю: акцэнт зрушыўся з размеркавання паміж ЕС і ЗША ў бок Еўропы. Расея засяродзіла ўвагу на ЕЗ як на суперніку, дэманструючы непаслядоўнасць у дачыненні да ЗША і пазіцыянуючы сябе як альтэрнатыву «захаду, які маральна дэградаваў». Бюджэт дзяржаўных СМІ Расіі на 2026 год складае 146,3 млрд. рублёў (каля 1,56 млрд. еўра), што на 7% больш, чым у 2025 годзе.

3.7. Кітайская FIMI: прыгнечанне інфармацыі і “мяккая” экспансія

Кітай пазіцыянуецца ў дакладзе як суб’ект з якасна іншым падыходам. Калі стратэгічнай мэтай Расіі з’яўляецца перш за ўсё раскол і скажэнне (што пацвярджае “радар 5D”), то Кітай дамінуе ў катэгорыі “адхіленне” (deflect): сцвярджэнне, што крытыка прадузята, і прасоўванне ўласных наратываў. Транснацыянальнае падаўленне інфармацыі (TIS) застаецца ключавой праблемай: Кітай стымулюе самацэнзуру, нацэльваючыся на СМІ, бізнес, акадэмічныя колы і дыяспару.

4. Акторы і інфраструктуры

Даклад упершыню дае настолькі дэталёвую карту інфармацыйных набораў маніпуляцыі (Information Manipulation Sets, IMS). IMS вызначаецца як “лічбавы подпіс” зламысніка: сукупнасць варожых дзеянняў, інструментаў, тактык, метадаў, працэдур і рэсурсаў, якія, як мяркуецца, зыходзяць ад аднаго суб’екта пагрозы.

Расейскія IMS

Storm-1516 (таксама CopyCop / False Façade) апісваецца як найболей паспяховая IMS, здольная пранікаць у сапраўдны грамадскі дыскурс. Кантэнт набірае ад 5000 да 4 мільёнаў праглядаў. У 2025 годзе аб’ём дзейнасці амаль падвоіўся; створана пяць новых сетак падробленых сайтаў, якія ахопліваюць 453 вэб-сайта, арыентаваных на нямецкую, амерыканскую, французскую, малдаўскую і міжнародную аўдыторыі. Крытычна важна: Storm-1516 усё часцей звяртаецца да сетак найманых інфлюенсераў замест каналаў Telegram.

Doppelgänger, які кіруецца арганізацыямі Social Design Agency і Struktura, якія трапілі пад санкцыі ЕС, працягвае падрабляць легітымныя СМІ. Аднак яго актыўнасць застаецца стабільнай або злёгку зніжаецца: менш даменаў з памылкамі друку, адсутнасць усплёскаў кантэнту ў адказ на стратэгічныя падзеі, і, відаць, спыненне дзейнасці на платформах Meta.

Operation Overload (таксама «Матрашка») значна актывізавалася, публікуючы да 20 відэаролікаў у дзень і выпусціўшы за год больш за 700 відэаролікаў. Пашырыла геаграфію на Польшчу, Румынію, Арменію і Малдову. Характэрная асаблівасць: сегментацыя аўдыторыі па платформах, калі кантэнт на заходнееўрапейскіх мовах распаўсюджваецца ў X, а на ўсходнееўрапейскіх мовах ідзе праз Telegram.

Portal Kombat (сетка “Праўда”) павялічыла аб’ём публікацый да 10 000 артыкулаў у дзень на 101 вэб-сайце. У канцы 2024 года былі зарэгістраваны 26 новых субдаменаў, арыентаваных на канкрэтныя рэгіёны і этнічныя супольнасці, уключаючы Краіну Баскаў, Рэспубліку Сербскую і Балканы, з наратывамі аб аўтаноміі, ідэнтычнасці і рэгіянальным нацыяналізме.

Кітайскія IMS

Spamouflage у 2025 годзе ўдасканаліла выкарыстанне відэаролікаў з імітацыяй асобы, створаных з дапамогай ІІ, для дыскрэдытацыі дысідэнтаў. Paperwall ажыццявіла найбуйнае пашырэнне інфраструктуры, дадаўшы 108 дадатковых даменаў і ахапіўшы 40 новых краін на 15 новых мовах, пры гэтым напаўняючы сайты кантэнтам, перакладзеным з рускамоўных крыніц, уключаючы кантраляваныя дзяржавай СМІ. Сетка Falsos Amigos, звязаная з CGTN, выкарыстоўвае ІІ для перафразавання і перакладу кантэнту з мэтай стварэння знешне незалежных артыкулаў.

Агульная інфраструктура “на паслугу”

Важная знаходка даклада: адна і тая ж “арандаваная” сетка CIB на платформе X выкарыстоўвалася для ўзмацнення кантэнту як Spamouflage (Кітай), так і Operation Overload (Расія). Гэта паказвае на існаванне камерцыйнага рынку, на якім сеткі ўзмацнення мабілізуюцца рознымі суб’ектамі за плату.

5. Рэгіянальны фокус: Усходняе партнёрства і краіны Балтыі

5.1. Украіна

Украіна застаецца галоўнай мішэнню расейскай FIMI. Актыўнасць мае тры асноўныя мэты: зніжэнне міжнароднай падтрымкі (ЕС уяўляецца бокам, які зацягвае вайну), прадстаўленне Украіны як ініцыятара атак (аперацыі пад ілжывым сцягам, уключаючы інцыдэнт з Чарнобыльскай АЭС), і абвінавачванні ў дэстабілізуючай дзейнасці (ілжывыя абвінавачванні ўкраінскіх бежанцаў у тэрарызме). Усе ўзроўні расійскай экасістэмы FIMI мабілізуюцца для чатырох аўдыторый: украінскай, еўрапейскай, заходняй і афрыканскай, з адаптацыяй кантэнту і моў для кожнай.

5.2. Малдова і Арменія

Парламенцкія выбары ў Малдове (кастрычнік 2025) сутыкнуліся з беспрэцэдэнтнай хваляй гібрыдных пагроз. TikTok заблакаваў больш за 13 000 неаўтэнтычных акаўнтаў, якія дзейнічалі падчас выбараў. Пасля завяршэння малдаўскага цыкла інфраструктура FIMI была пераарыентавана на Арменію. Дакументаванае падабенства чатырох ліній нападу (маральная разбэшчанасць, карупцыя, замежнае ўмяшанне, страта суверэнітэту) пацвярджае наяўнасць стандартызаванага «шаблона» умяшання.

5.3. Беларусь

Хаця Беларусь не з’яўляецца асобным фокусам даклада, некалькі палажэнняў маюць прамыя адносіны да беларускага кантэксту. Па-першае, 12 фізічных асоб уключаны ў санкцыйны спіс у рамках рэжыму санкцый у дачыненні да Беларусі за дзейнасць, звязаную з FIMI. Па-другое, апісаныя ў дакладзе расійскія механізмы падаўлення незалежных галасоў (больш за 1000 чалавек і арганізацый пераследуюцца па заканадаўстве аб замежных агентах, экстрэмістах і дзяржаўнай здрадзе) функцыянальна падобныя з практыкамі, якія прымяняюцца ў Беларусі з 2020 года, хоць даклад не праводзіць гэтай паралелі напрамую. Па-трэцяе, прасоўванне Расіяй дзяржаўных платформ “Макс” і “РуЦюб” пры адначасовых абмежаваннях YouTube і Telegram мяняе ландшафт рускамоўнага кантэнту, да якога беларуская аўдыторыя мае доступ: па меры міграцыі расійскіх вытворцаў кантэнту на дзяржаўныя платформы змяняецца і склад інфармацыйнай прапановы для ўсёй рускамоўнай.

5.4. Краіны Балтыі

Даклад паказвае, што Літва і Эстонія (разам з Польшчай і Румыніяй) згадваюцца сярод краін ЕС, якія падвергліся эскалацыйным гібрыдным дзеянням Расіі (уварванні Дронов, акты сабатажу, напады на крытычна важную інфраструктуру), якія суправаджаліся мерапрыемствамі FIMI. У кантэксце маючых адбыцца выбараў Эстонія, Латвія, а таксама Швецыя, Данія, Славенія, Венгрыя, Балгарыя і Кіпр названы сярод дзяржаў-членаў, якія могуць сутыкнуцца са схемамі ўмяшання. Балтыйскае мора і Арктыка прагназуюцца як новыя мэтавыя рэгіёны ў інфармацыйнай прасторы.

6. Метадалагічныя інавацыі

Даклад прадстаўляе некалькі аналітычных навін. “Галактыка аперацый FIMI” (FIMI Operations Galaxy) візуалізуе ўзаемасувязі паміж прыкладна 3000 найбольш актыўных каналаў, выяўляючы цэнтральнае ядро (пераважна расійская інфраструктура) і перыферыйныя кластары, арыентаваныя на канкрэтныя рэгіёны (Малдова, Арменія, MENA, Афрыка). Другі сеткавы граф маркіруе каналы па прыналежнасці да пэўных IMS, паказваючы, што кластар Doppelgänger і RRN Media Brands ізаляваны ад астатніх IMS, Storm-1516 займае цэнтральнае месца ў агульнай сетцы, а Portal Kombat, нягледзячы на значны аб’ём даменаў, размяшчаецца на яе перыферыі.

“Радар 5D” стратэгічных мэтаў (Dismay, Distort, Distract, Divide, Dismiss) ужываецца асобна для Расіі і Кітая, выяўляючы якаснае адрозненне: Расія пераважае ў катэгорыях “скажэнне” і “раскол”, Кітай дамінуе ў “адхіленні”. Рамачная канцэпцыя стрымлівання (Deterrence Playbook) сістэматызуе тры ўзроўню архітэктуры FIMI (арганізацыйная структура, лічбавая інфраструктура, кантэнт) і чатыры інструменты ўздзеяння (санкцыі, праваахоўныя меры, лічбавае рэгуляванне, устойлівасць) у адзіную матрыцу з канкрэтнымі трыгерамі і чаканымі наступствамі.

Важным метадалагічным удакладненнем з’яўляецца размежаванне паміж IMS (набор маніпуляцый інфармацыяй як “лічбавы подпіс” суб’екта) і інфраструктурай (базавая тэхналагічная аснова, якая можа быць часткай IMS). Гэтае размежаванне, распрацаванае сумесна з французскім агенцтвам VIGINUM, дазваляе дакладней апісваць складаныя сеткавыя структуры.

7. Практычныя рэкамендацыі

Даклад завяршаецца наборам канкрэтных рэкамендацый, адрасаваных дзяржавам-сябрам ЕС, інстытутам і партнёрам. Умацаванне механізмаў збору даных і абмену інфармацыяй: стварэнне міжюрысдыкцыйных каналаў перадачы доказаў, у тым ліку праз расследаванні на аснове адкрытых крыніц. Па санкцыях прапануецца трохэтапны падыход: павысіць дакладнасць уключэння ў спісы, узмацніць меры па забеспячэнні захавання і адаптаваць механізм для прадухілення абыходу. Меры, накіраваныя на пасярэднікаў і пастаўшчыкоў паслуг, маюць на ўвазе ўмацаванне абмену інфармацыяй паміж дзяржаўнымі органамі і прыватным сектарам. Выкарыстанне прававых і праваахоўных механізмаў: больш цесная інтэграцыя праваахоўных органаў у намаганні па супрацьдзеянні FIMI. На ўзроўні ЕС прапануецца даследаванне існуючых прававых інструментаў для выяўлення прабелаў і шляхоў умацавання прававой базы.

8. Крытычная ацэнка

Аўтары даклада самі прызнаюць шэраг абмежаванняў. Дадзеныя адлюстроўваюць абмежаваную частку дзейнасці, паколькі EEAS не ахоплівае ўсе рэгіёны і мовы. Выяўленыя тэндэнцыі не трэба разглядаць як вычарпальныя. Высновы не прэтэндуюць на рэпрэзентатыўнасць у адносінах да агульнай дзейнасці згаданых суб’ектаў.

Апроч прызнаных аўтарамі абмежаванняў, можна адзначыць шэраг дадатковых назіранняў. Канцэнтрацыя 88% выпадкаў на платформе X можа ствараць скажэнне: гэта не абавязкова азначае, што X з’яўляецца галоўнай пляцоўкай для FIMI, а хутчэй адлюстроўвае даступнасць дадзеных. Абмежаванні доступу на іншых платформах (Meta, TikTok, YouTube) могуць хаваць значныя аб’ёмы дзейнасці.

Беларусь, нягледзячы на згадванне ў кантэксце санкцый і заканадаўства аб іншаагентах, не атрымлівае асобнага раздзела. Гэта можа быць звязана з тым, што EEAS факусуецца на знешніх аперацыях FIMI, у той час як значная частка беларускай прапаганды накіравана на ўнутраную аўдыторыю. Тым не менш роля Беларусі як рэтранслятара расійскіх наратываў заслугоўвае глыбейшага аналізу.

Даклад не дае колькаснай адзнакі эфектыўнасці мер стрымлівання, якія ўжо прымяняюцца. Сцвярджэнне аб тым, што санкцыі і праваахоўныя меры могуць «разбурыць картачны домік», мае патрэбу ў эмпірычнай верыфікацыі. Паказальна, што сам даклад фіксуе працяг дзейнасці Doppelgänger, нягледзячы на ўключэнне кіруючых ім арганізацый Social Design Agency і Struktura у санкцыйныя спісы ЕС.

9. Рэлевантнасць для Беларусі і рэгіёну

Нягледзячы на тое, што Беларусь не з’яўляецца цэнтральным аб’ектам гэтага даклада, яго высновы маюць прамую значнасць для беларускага кантэксту ў некалькіх вымярэннях.

Апісаная ў дакладзе мадэль “FIMI-as-a-Service” дае аналітычную рамку для разумення механізмаў, з якімі сутыкаецца беларуская інфармацыйная прастора. [Назіранне FactCheck.LT:] Дадзеныя FORESIGHT MAS (база ведаў FactCheck.LT, якая змяшчае больш за мільён дакументаў з беларускіх крыніц) фіксуюць патэрны, якія адпавядаюць апісаным у «Галактыцы FIMI»: сінхроннасць наратываў паміж расейскімі і беларускімі дзяржаўнымі СМІ, выкарыстанне падобных TTP.

[Назіранне FactCheck.LT:] Трохфазны расійскі сцэнарый умяшання ў выбары, задакументаваны ў дакладзе для шасці краін у 2025 годзе, выяўляе структурнае падабенства з падзеямі ў Беларусі ў 2020 годзе: дэлегітымізацыя апазіцыі, выкарыстанне ўнутраных рознагалоссяў і падрыў сумленнасці выбараў. Даклад EEAS гэтую паралель не праводзіць.

Апісаная ў дакладзе пагроза забруджвання навучальных дадзеных LLM з боку Portal Kombat мае прамое значэнне для рускамоўнай інфармацыйнай прасторы, у тым ліку Беларусь. [Назіранне FactCheck.LT:] Даследаванні FactCheck.LT у рамках праекту LLM Bias Study (тэставанне 10 мадэляў на 50 пытаннях аб Беларусі) паказалі, што рускамоўныя мадэлі дэманструюць значна ніжэйшую ўстойлівасць да прапагандысцкіх наратываў.

Рэкамендацыя даклада аб стварэнні міжюрысдыкцыйных каналаў перадачы доказаў непасрэдна датычыцца арганізацый грамадзянскай супольнасці, якія працуюць у выгнанні. Стандартызацыя абмену дадзенымі ў фармаце STIX, апісаная ў дакладзе, з’яўляецца прыярытэтнай задачай для арганізацый, якія працуюць у сферы супрацьдзеяння FIMI у беларускім кантэксце.

Нарэшце, прагноз даклада аб тым, што рэгіён Балтыйскага мора стане новай мэтай у інфармацыйнай прасторы, непасрэдна закранае Літву ды іншыя краіны, дзе працуюць беларускія даследчыя арганізацыі. Гэта падкрэслівае неабходнасць інтэграцыі маніторынгу беларускіх дзяржаўных медыяў у шырэйшыя еўрапейскія сістэмы ранняга папярэджання.