Што паказалі 1,2 мільёна дакументаў і 16 AI-агентаў пра інфармацыйную прастору Беларусі ў першым квартале 2026 года
Кожны квартал наша мультыагентная сістэма FORESIGHT апрацоўвае ўсю беларускую медыяпрастору: 1,24 мільёна дакументаў з 23 крыніц, ад дзяржаўнага тэлебачання да незалежных парталаў і Telegram-каналаў. 16 аналітычных агентаў працуюць паралельна, кожны даследуе асобнае вымярэнне інфармацыйнай прасторы.
Першы квартал 2026 года выявіў уражлівую карціну: рэжым адначасова ўзмацняецца і хеджыруецца. Ён гаворыць пра ўсходнюю інтэграцыю, пакідаючы прыадчыненымі еўрапейскія дзверы. Святкуе ядзерны прэстыж, пакуль эканамічныя індыкатары мігаюць чырвоным.
Еўрапейскі маятнік
Самы драматычны зрух квартала: разварот «еўрапейскага моманту», які кароткачасова ўзнік у Q4 2025, калі праеўрапейскі фрэймінг узляцеў да 45,1% дыскурсу, упершыню абагнаўшы «усходні паварот». Да Q1 2026 маятнік хіснуўся назад: усходні паварот на ўзроўні 57,6%, праеўрапейскі фрэймінг вярнуўся да 26,7%.
Фрэймінг «Еўрапейскага выбару» па 78 759 дакументах. Праеўрапейскі ўсплёск Q4 2025 быў беспрэцэдэнтным і нядоўгім.
Патэрн паказвае на стратэгічную двухсэнсоўнасць як свядомую палітыку: рэжым пратэставаў еўрапейскі сігнал і адклікаў яго. Вынік: рэжым, які трымае абедзве дзверы адчыненымі.
Пяць ключавых лічбаў
Індэкс таксічнасці FORESIGHT заснаваны на маркерным аналізе з улікам кантэксту. Сістэма шукае 80+ таксічных маркераў у сямі катэгорыях: дэгуманізацыя, крыміналізацыя, дэлегітымізацыя, здрада, фрэймінг пагрозы, выключэнне, змагарскі фрэймінг. Кожная катэгорыя мае вагу ад 1,0 да 1,5.
Кантэкст важны. Сістэма адрознівае прамое выкарыстанне (поўная вага), цытаванне (30%), крытыку (10%) і іронію (20%).
Узровень кантамінацыі (39,3%) азначае: дэмакратычныя каналы дасягаюць 39,3% ад узроўню таксічнасці рэжымных. Гэта не «39% дакументаў заражаны», а тое, што дэмакратычны дыскурс абсарбаваў больш за трэць таксічнай інтэнсіўнасці рэжыму праз агульныя маркеры: «ізменнік», «перабежчык», «бандыт».
FIMI-дыскурс: як Беларусь маркіруе інфармацыйныя пагрозы
Сістэма FORESIGHT адсочвае два ключавыя тэрміны ў беларускіх медыя: «фэйк» і «дэзінфармацыя». Гэта не сінонімы: «фэйк» мае папулісцкі і грэблівы характар, а «дэзінфармацыя» інстытуцыйны, які мае на ўвазе сістэмную знешнюю пагрозу. Суадносіны паміж імі раскрываюць стратэгію фрэймінгу рэжыму.
За перыяд Q1 2025 па Q1 2026 мы зафіксавалі 74 871 згадванне гэтых тэрмінаў у вэб-крыніцах: 33 487 выкарыстанняў «фэйка» і 41 384 «дэзінфармацыі». Але даныя Q1 2026 выявілі рэзкі зрух: 19 588 згадванняў за адзін квартал (+45% да Q1 2025), пры гэтым суадносіны фэйк/дэзінфармацыя вырасла з 0,70 да 0,94. Два тэрміны збліжаюцца: «фэйк» ператвараецца ва ўніверсальную зброю, накіраваную пераважна супраць Захаду.
Злева: паквартальная дынаміка «фэйк» vs «дэзінфармацыя» з каэфіцыентам канвергенцыі. Справа: размеркаванне мэтаў за пяць кварталаў. Толькі вэб-крыніцы; аналіз Telegram рыхтуецца.
Размеркаванне мэтаў паказальнае: 63% усяго FIMI-дыскурсу накіравана на «Захад». Медыя з’яўляюцца другой мэтай (26%), за імі апазіцыя (10%). Усплёск Q1 2026 (+70% згадванняў «фэйка») карэлюе з дыскурсам аб «Арэшніку» і эскалацыяй НАТА-Балтыка.
Заўвага: аналіз ахоплівае толькі вэб-крыніцы. Telegram-каналы (16% корпуса FORESIGHT) пакуль не ўключаны. Асобны прагон па Telegram запланаваны на Q2 2026.
Прагноз на Q2 2026
На аснове вынікаў усіх 16 агентаў сцэнарны рухавік разлічыў верагоднасці на Q2 2026:
Аднолькавая верагоднасць стагнацыі (35%) і кіраванага балансавання (35%) адлюстроўвае даныя пра «еўрапейскі выбар»: рэжым захоўвае апцыянальнасць, не фіксуючы кірунак. Узмацненне рэпрэсій (26%) павышана з-за шасці крытычных падзей у сакавіку, уключаючы пытанні размяшчэння «Арэшніка» і эскалацыю НАТА-Балтыка (177 дакументаў). Лібералізацыя застаецца на ўзроўні 4%.
Семантычны захоп: індэкс падмены «грамадзянскай супольнасці»
Агент FORESIGHT адсочвае, як рэжым прысвойвае тэрмін «грамадзянская супольнасць».
Індэкс падмены паказвае V-крывую: ад 0,78 (H2 2021) праз 1,00 (H1 2023, поўны захоп) да 0,74 (H1 2025, правал на фоне вызваленняў) і зваротна да 0,96 (Q1 2026). Рэжым двойчы губляў кантроль і двойчы аднаўляў яго.
Метадалогія
FORESIGHT MAS v1.2 апрацаваў 1 241 982 дакументы з 23 крыніц пры дапамозе 16 аналітычных агентаў за 2,5 гадзіны. Акрамя квартальнага аналізу, FORESIGHT выпускае штотыднёвыя аўтаматызаваныя 12-актарныя маніторынгавыя справаздачы праз n8n з рассылкай па Mailchimp. Распрацавана FactCheck.LT (Вільня, Літва).
