Як беларускія дзяржаўныя СМІ асвятлялі краіны ЕС: Ліпень 2026 года

Ключавыя высновы / TL;DR

• Галоўная мішэнь па аб’ёме: 🇫🇷 Францыя: 1,394 матэрыялаў. Затым: 🇩🇪 Германія (1,212), 🇵🇱 Польшча (967).

• Галоўны наратыў: Унутраныя праблемы: 378 матэрыялаў у глыбокім аналізе (28% выяўленай прапаганды).

• FIMI у мультымадальным аналізе YouTube: Балтыйскі кластар 25.6%, Веймарскі трохкутнік 27.7%. Самая высокая краіна: 🇧🇪 Бельгія (52.9% на 17 відэа).

• AI: 1,725 матэрыялаў апрацавана, 653 пазначана як высокая рызыка (37.9%). 1341 ідэнтыфікаваны як прапаганда (выключаючы нейтральныя і не_пра_мэтавыя).

• Каардынацыя: ТАСС цытуецца ў 157 матэрыялах, асноўны канал узмацнення з расійскіх дзяржаўных СМІ. 93 падзей каардынацыі за 31 дзень.

🔶 Веймарскі трохкутнік: дзве стратэгіі атакі

Краіны Веймарскага трохкутніка (Польшча, Германія, Францыя) атрымліваюць прынцыпова іншую прапагандысцкую апрацоўку, чым Балтыйскія дзяржавы. Калі Балтыка сутыкаецца з монатанальным наратывам ваеннай пагрозы, то кожная краіна Веймара атакуецца праз яе ўнікальную ўразлівасць.

🔵 Балтыка: ваенная монатанальнасць Мілітарызацыя 31% Унутраныя праблемы 21% Эканамічны заняпад 11% Узбраенне Украіны 8% Міграцыя 7%

🔶 Веймар: дыверсіфікаваная атака Унутраныя праблемы 28% Мілітарызацыя 20% Узбраенне Украіны 12% Эканамічны заняпад 9% Міграцыя 7%

🟢 Вышаградская група (V4): цэнтральнаеўрапейская рамка

Вышаградская чацвёрка (Польшча, Чэхія, Венгрыя, Славакія) падаецца праз трэцюю лінзу. Тут дамінуе наратыў расколу ЕС: Венгрыя і Славакія выстаўляюцца як «голас розуму» супраць Бруселя. Польшча з’яўляецца і ў Веймарскім, і ў V4 кластары як аналітычная лінза, без падвойнага падліку ў выніках.

🟢 V4: дамінуе раскол ЕС Унутраныя праблемы 23% Мілітарызацыя 19% Узбраенне Украіны 16% Міграцыя 10% Гістарычная маніпуляцыя 8%

🇵🇱 Польшча: два кантэксты У Веймарскім кантэксце Польшча атакуецца як заходні ваенны партнёр; у кантэксце V4 яна з’яўляецца сярод цэнтральнаеўрапейскіх суседзяў, дзе дамінуе рамка расколу ЕС. Адзін набор даных, дзве стратэгічныя канструкцыі.

🇭🇺 Венгрыя: трэці месяц без Орбана і Мадзьяра

Ліпень пацвярджае тое, што было зафіксавана ў траўні і чэрвені: персаніфікаваная венгерская лінія закрытая. 199 матэрыялаў за месяц супраць 218 у траўні, на вокладках ніводнага імяннога з’яўлення (Орбан 0, Мадзьяр 0), пры гэтым інтэнсіўнасць рэшты кантэнту высокая (прапаганда 7.98/10). Венгрыя канчаткова растворана ў агульным антыесаўскім наратыве: галоўныя катэгорыі месяца гэта ўнутраныя праблемы суседзяў і раскол ЕС, тыя ж рамкі, што і ў астатняй V4. Асобнага венгерскага сюжэта ў ліпені няма, і гэта само па сабе вынік назірання.

🟠 Іберыя (ES, PT): першы месяц маніторынгу

Іспанія і Партугалія ўваходзяць у маніторынг з гэтага выпуску. Аб’ёмы на парадак ніжэйшыя за асноўныя кластары (325 матэрыялаў пра Іспанію, 88 пра Партугалію); кластар чытаецца пераважна праз Іспанію, Партугалія ідзе фонам. Для першага месяца гэта чакана, і мы кажам пра гэта наўпрост.

🟠 Іберыя: склад наратываў Унутраныя праблемы 34% Міграцыя 24% Узбраенне Украіны 12% Раскол ЕС 12% Мілітарызацыя 9%

🇪🇸 Іспанія Унутраныя праблемы 35% Міграцыя 28% Узбраенне Украіны 12% Мілітарызацыя 10% Раскол ЕС 9% 🇵🇹 Партугалія Унутраныя праблемы 29% Раскол ЕС 29% Ядзерная пагроза 18% Узбраенне Украіны 12% Эканамічны заняпад 6%

Сеута: сюжэт увайшоў у дзяржаўны парадак за два дні да канца месяца

Іспанія дала 325 матэрыялаў за ліпень, і размеркаванне па днях паказвае, як менавіта яна трапіла ў поле зроку беларускіх дзяржмедыя: 44 матэрыялы прыйшліся на 31 ліпеня, яшчэ каля 40 на апошні тыдзень, усё астатняе фон. Трыгер адзін: міграцыйны крызіс у Сеуце. Дзяржмедыя ўзялі яго ў апошнія два дні месяца, і рамка была зададзеная адразу: не гуманітарная сітуацыя на мяжы з Марока, а «міграцыйны хаос» як прыкмета слабасці Еўропы. У адным і тым жа патоку гучалі і «да 300 мігрантаў у суткі», і «49 тысяч за суткі», дзве несумяшчальныя лічбы, абедзве пададзеныя як факт; у YouTube-версіі дадаўся і стары матыў фінансавання патоку Соросам. Менавіта тут самае высокае ва ўсім выпуску крос-мадальнае разыходжанне: у 28,2% іспанскіх відэа вокладка алармісцкая пры спакойным тэксце. Партугалія (88 матэрыялаў) застаецца фонам, у асноўным нейтральныя навіны. Поўны разбор Сеуты, уключна з параўнаннем з тым, як тыя ж дзяржмедыя асвятлялі тунэлі пад латвійскай і літоўскай мяжой, будзе ў жнівеньскім выпуску, дзе для гэтага ёсць масіў.

🟣 Бенілюкс (NL, BE, LU): першы месяц маніторынгу

Нідэрланды, Бельгія і Люксембург уваходзяць у маніторынг з гэтага выпуску (122, 103 і 13 матэрыялаў). Кластар чытаецца праз Нідэрланды; Бельгія ідзе фонам, Люксембург пакінуты зноскай без краінавага профілю. Сталіцы наўмысна выключаныя з краінавых аліасаў: у гэтым корпусе «Брусэль» больш чым у 90% выпадкаў азначае ЕС і НАТА, а «Гаага» міжнародныя суды, а не краіну.

🟣 Бенілюкс: склад наратываў Унутраныя праблемы 38% Узбраенне Украіны 18% Мілітарызацыя 16% Ядзерная пагроза 6% Эканамічны заняпад 5%

🇳🇱 Нідэрланды Унутраныя праблемы 33% Узбраенне Украіны 25% Мілітарызацыя 15% Міграцыя 6% Ядзерная пагроза 6% 🇧🇪 Бельгія Унутраныя праблемы 50% Мілітарызацыя 15% Узбраенне Украіны 8% Ядзерная пагроза 8% Раскол ЕС 8%

* Люксембург уваходзіць у вынік Бенілюкса, але краінавы профіль не будуецца: 13 матэрыялаў за месяц.

Бенілюкс у першы месяц: Бельгія як прыклад мілітарызацыі

З трох краін кластара ўласны сюжэт у ліпені ёсць толькі ў Бельгіі (103 матэрыялаў): рашэнне амаль падвоіць колькасць арміі да 2035 года, з 31 да 55,8 тысячы, і змякчэнне медыцынскіх патрабаванняў да навабранцаў. Беларускія дзяржмедыя пераказалі гэта блізка да арыгінала, з цытатамі міністра абароны Франкена, але паставілі ў шэраг з мілітарызацыяй Польшчы і Балтыі: Бельгія тут не самастойная краіна, а яшчэ адзін доказ таго, што «Еўропа рыхтуецца да вайны». Нідэрланды (122) разабраныя асобна ніжэй. Люксембург (13 матэрыялаў) у справаздачы толькі зноскай. FIMI-доля вокладак па кластары (40.9%) вышэйшая, чым у асноўных кластараў, але чытаць яе як «павышаную ўвагу» нельга: база 44 пары відэа-краіна, і большасць з іх гэта аглядныя шоу СБ ТВ і Першага нацыянальнага, дзе Бельгія ці Нідэрланды згаданыя ў адным шэрагу з пяццю-дзевяццю іншымі краінамі.

🇳🇱 Нідэрланды: краінавы профіль месяца

122 матэрыялаў, 24 відэа са згадкай краіны, FIMI-індыкатары на 33.3% вокладак. Галоўнае назіранне ліпеня: Нідэрланды амаль не з’яўляюцца ў беларускіх дзяржмедыя як краіна. Асноўная катэгорыя тэкставага слоя гэта ваенная пагроза (62 з 131 згадкі), але ў саміх матэрыялах Нідэрланды стаяць у пералічэннях: «кааліцыя ахвочых» узбройвае Украіну, Еўропа адмаўляецца ад расійскага газу, Еўропа рыхтуецца да вайны. Асобнага галандскага сюжэта, супастаўнага з бельгійскай арміяй ці іспанскай Сеутай, за месяц не ўзнікла; адзіная прыкметная кропка ўваходу гэта фермерскія пратэсты, вынесеныя ў загаловак ток-шоу «Будни» на СБ ТВ 31 ліпеня, і там яны служаць ілюстрацыяй «бунту супраць ЕС», а не расповедам пра краіну.

Гэта пацвярджаецца і метадычна. Гаага і Рутэ наўмысна не ўваходзяць у аліасы краіны: у ліпеньскім корпусе 71% згадак Гаагі не ўтрымлівае Нідэрландаў увогуле (гэта міжнародныя суды), а ў Рутэ краіна не названая ў 89% матэрыялаў (гэта генсек НАТА). Калі б яны ўлічваліся, аб’ём па Нідэрландах вырас бы амаль удвая, але гэта быў бы аб’ём па НАТА і па МКС. Візуальны слой узгадняецца з тэкстам: у Нідэрландаў адно з самых нізкіх у выпуску крос-мадальных разыходжанняў (8,3%), а першая візуальная тэхніка гэта stability framing, рэдкасць для мэтавых краін. Іншымі словамі, для беларускай дзяржпрапаганды Нідэрланды ў ліпені гэта не мішэнь, а частка фону пад назвай «Еўропа».

📺🖼️ YouTube: мультымадальны аналіз па мэтавых краінах

Тэкставы слой аналізу згадак (катэгорыі пагроз па кожным відэа) у спалучэнні з візуальным аналізам вокладак (Vision LLM, кодбук v2.1) паказвае, як адна прапагандысцкая сістэма выкарыстоўвае розную візуальную ўпакоўку для розных краін.

Параўнанне кластараў

Кластар	Відэа	Клікбэйт	Прапаганда	FIMI %*
🔵 Балтыка	223	3.1	6.9	25.6%
🔶 Веймар	523	3.2	6.53	27.7%
🟢 V4	267	3.33	6.78	28.5%
🟠 Іберыя	50	3.46	6.84	40.0%
🟣 Бенілюкс	44	3.3	6.98	40.9%

Краіна	Відэа	Клікбэйт	Прапаганда	FIMI %*	Візуал: тэхніка
🔶 🇵🇱 Польшча	156	3.35	6.67	29.5%	appeal_to_authority
🔵 🇱🇹 Літва	83	3.3	7.65	30.1%	appeal_to_authority
🔵 🇱🇻 Латвія	97	2.97	6.87	21.6%	appeal_to_authority
🔵 🇪🇪 Эстонія	43	3.02	5.53	25.6%	appeal_to_authority
🔶 🇩🇪 Германія	181	3.15	6.66	26.5%	appeal_to_authority
🔶 🇫🇷 Францыя	186	3.12	6.28	27.4%	appeal_to_authority
🟢 🇨🇿 Чэхія	54	3.28	6.07	25.9%	appeal_to_authority
🟢 🇭🇺 Венгрыя	44	3.2	7.98	27.3%	appeal_to_authority
🟢 🇸🇰 Славакія	13	3.69	7.08	30.8%	whataboutism_visual
🟠 🇪🇸 Іспанія	39	3.41	6.3	38.5%	whataboutism_visual
🟠 🇵🇹 Партугалія	11	3.64	8.77	45.5%	demonization
🟣 🇳🇱 Нідэрланды	24	2.96	7.01	33.3%	stability_framing
🟣 🇧🇪 Бельгія	17	3.71	7.1	52.9%	whataboutism_visual

* Індыкатар FIMI адноўлены ў абноўленай методыцы (візуальны кодбук v2.1, аперацыяналізацыя па рамцы EEAS). Чэрвень 2026 — каліброўачны месяц: значэнні з’яўляюцца верхняй ацэнкай, крытэрыі будуць удакладняцца ў наступных выпусках.

🧭 DISARM: тактыкі і тэхнікі (індыкатыўна)

Пачынаючы з гэтага выпуску наратыўныя катэгорыі і тыпы маніпуляцый з AI-аналізу перакладаюцца ў тэхнікі адкрытага фрэймворка DISARM Red — агульнага слоўніка EEAS, FIMI-ISAC і супольнасці процідзеяння дэзінфармацыі. Лічбы азначаюць матэрыялы з індыкатарамі тэхнікі; адзін матэрыял можа адносіцца да некалькіх. Дэтэрмінаваны слой перакладу v0, а не паштучнае кадаванне паводзін.

ID	Тэхніка	Матэрыялаў
T0135	Undermine	513
T0023	Distort Facts	487
T0078	Dismay	383
T0075.001	Discredit Credible Sources	378
T0079	Divide	217

Слой каардынацыі: T0002 — 216, T0084 — 216, T0119 — 72.

Высокапрапагандысцкія вокладкі: што бачыць аўдыторыя

Рэальныя вокладкі YouTube з відэа з адзнакай 8–9/10 па шкале прапаганды. Гэтыя выявы, першая кропка кантакту з аўдыторыяй.

Радио-1 Выборы…на Украине? Беларусь-Индонезия:перспективы на милли… 10.0/10Estonia, France, Germany	СБ ТВ 🔴 Зеленский и Буданов: кто брешет сильнее? Украина и Польша … 10.0/10Czech Republic, France, Germany	Радио-1 Зачем скрывают тайны карателей? Дело Дурова: розыск за терро… 10.0/10Czech Republic, Estonia, France
NEWS.BY Волынская резня: конвейер убийств. Зверства и этнические чис… 10.0/10Czech Republic, Germany, Poland	Радио-1 Лукашенко в Индонезии! Теракт в Монако: украинский след! В Л… 10.0/10Estonia, France, Germany	Радио-1 О чем говорят дипломаты в Минске? Беларусь — Калуга: цель $1… 10.0/10Belgium, France, Germany
NEWS.BY Визит Лукашенко в Китай, Индонезию и Мьянму | 250 лет США | … 10.0/10Czech Republic, France, Poland	NEWS.BY Правительственный переворот по-киевски | Пекин выбирает през… 10.0/10Czech Republic, France, Germany	Радио-1 Удары по энергетике России. Паранойя в Литве! 250 лет США. С… 10.0/10France, Germany, Latvia

Крос-мадальнае разыходжанне: вокладка супраць зместу

Асобная выснова мая: у часткі відэа вокладка алармісцкая, а ацэненая пагроза транскрыпта нізкая. Вокладка выконвае эмацыйную працу, якой няма ў змесце. Мацней за ўсё разыходжанне ў 🇪🇸 Іспанія (28.2%).

Краіна	Разыходжанне	Алармісцкая вокладка / нізкая пагроза
🟠 🇪🇸 Іспанія	28.2%	11/39
🔵 🇪🇪 Эстонія	20.9%	9/43
🔶 🇵🇱 Польшча	19.9%	31/156
🟠 🇵🇹 Партугалія	18.2%	2/11
🔶 🇫🇷 Францыя	17.7%	33/186
🟣 🇧🇪 Бельгія	17.6%	3/17
🔶 🇩🇪 Германія	16.0%	29/181
🟢 🇸🇰 Славакія	15.4%	2/13
🟢 🇨🇿 Чэхія	14.8%	8/54
🔵 🇱🇹 Літва	12.0%	10/83
🔵 🇱🇻 Латвія	11.3%	11/97
🟢 🇭🇺 Венгрыя	9.1%	4/44
🟣 🇳🇱 Нідэрланды	8.3%	2/24

CHECKLatvia 44 % респондентов ожидают ухудшения экономической ситуации в ближайшие три месяца и планируют сократить расходы. ↗

CHECKPoland Туск: Польша не была целью упавшего на юго-востоке страны объекта ↗

CHECKPoland Воздушные границы Польши нарушил неопознанный объект ↗

CHECKFrance Французский Бордо окружают лесные пожары: эвакуированы более 250 тыс. человек. ↗

CHECKEU Европейский центр профилактики заболеваний обновил карту рисков, но системы здравоохранения не готовы к такой ситуации. ↗

CHECKGermany В Германии от последствий жары погибли около 10 тысяч человек ↗

CHECKLatvia 44% жителей Латвии ожидают ухудшения экономической ситуации – опрос ↗

Высновы

1. Захоўваюцца дзве кластарныя стратэгіі. У ліпені 2026 года Балтыйскі кластар (LT, LV, EE) назапасіў 1,504 згадванняў, а Веймарскі трохкутнік (PL, DE, FR): 3,573 згадванняў. Мультымадальны аналіз YouTube паказвае FIMI Балтыкі 25.6% і Веймара 27.7% , абодва кластары функцыянуюць як паўнавартасныя прапагандысцкія мішэні, прычым Веймар крыху інтэнсіўнейшы.

2. 🇫🇷 Францыя: галоўная мішэнь па аб’ёме. З 1,394 матэрыяламі гэтая краіна дамінуе ў гэтым перыядзе маніторынгу. Дамінуючы наратыў: 43% Унутраныя праблемы.

3. YouTube як узмацняльнік прапаганды. Мультымадальны аналіз ахапіў 951 пар відэа-краіна па мэтавых краінах. Лідар па долі вокладак з FIMI-індыкатарамі: 🇧🇪 Бельгію (52.9%) (верхняя ацэнка каліброўачнага месяца).

4. ТАСС як аснова каардынацыі. ТАСС цытуецца ў 157 прааналізаваных матэрыялах, за ім РІА Навіны (40). Гэта пацвярджае, што беларускія дзяржаўныя СМІ функцыянуюць як узмацняльнік крамлёўскіх паведамленняў, а не як незалежная рэдакцыя.

5. Фактычная маніпуляцыя дамінуе. Сярод усіх тыпаў маніпуляцый фактычная маніпуляцыя (выбарачнае выкарыстанне рэальных дадзеных для скажэння высноў) складае 2065 выпадкаў, больш, чым эмацыянальная (1298) і лагічная (1056) разам узятыя. Гэта робіць прапаганду складанейшай для выяўлення, чым прамую фабрыкацыю.

6. Два новыя кластары на парадак меншыя. Іберыя (ES, PT) набрала 413 матэрыялаў, Бенілюкс (NL, BE, LU) 238 супраць 1,504 у Балтыйскага кластара і 3,573 у Веймара. Кожны новы кластар чытаецца праз адну краіну (Іспанія, Нідэрланды), астатняе фон. Краіны лічацца толькі па асновах назвы краіны і дэманіма; сталіцы і палітыкі правераныя і выключаныя, бо большасць іх згадак не пра краіну.