Коратка. 14 верасня 2026 года YouTube спыніў працу чарговай групы каналаў беларускіх дзяржаўных медыя. Мы прааналізавалі 3 593 відэа двух з іх за студзень-жнівень 2026 года. Змест гэтых каналаў кепска тлумачыць рашэнне платформы, затое адзін з іх з красавіка працаваў каналам-пераемнікам структуры, знесенай у папярэднюю хвалю, а правілы YouTube проста забараняюць гэта як абыход спынення акаўнта.
Што адбылося
Гэта другая буйная хваля за год. 3 красавіка 2026 года YouTube выдаліў каналы БелТА (2,3 мільёна падпісчыкаў), СТВ (2,4 мільёна) і АНТ (1,4 мільёна), а 8 красавіка закрыў і запасны канал СТВ, створаны пасля першай блакіроўкі. Тады мы разабралі змест выдаленых каналаў і выказалі здагадку, што вырашальную ролю адыграла назапашванне страйкаў за ваенны кантэнт і доксінг.
14 верасня канал СТВ адключылі проста падчас эфіру ток-шоу, следам зніклі «Радыё Сталіца», Radio Kultura BY і Першы нацыянальны канал Беларускага радыё. У той жа заход перастаў адкрывацца канал «БЕЛАРУСЬ-РТР | Belarus News», які належыць групе СТВ. Дзяржаўныя агенцтвы пералічылі першыя чатыры, але не яго.
Мы праверылі абодва каналы з еўрапейскага і з турэцкага выхаду. У абодвух выпадках старонка аддае адно і тое ж паведамленне: акаўнт спынены за парушэнне ўмоў выкарыстання YouTube. Гэта глабальнае спыненне акаўнта, а не краінавае абмежаванне па санкцыйных падставах, і фармулёўка тая самая, якую ў красавіку цытаваў АНТ.
Матэрыял
| Канал | Відэа | Прагляды | Медыяна | Падпісчыкі, жнівень |
|---|---|---|---|---|
| БЕЛАРУСЬ-РТР | Belarus News | 1 661 | 107,2 млн | 5 517 | 134 000 |
| Першы нацыянальны канал Беларускага радыё | 1 932 | 32,5 млн | 2 448 | 460 000 |
Разам гэта 139,7 мільёна праглядаў, 1,63 мільёна лайкаў і 164,5 тысячы каментароў за восем месяцаў. Разрыў паміж сярэднім і медыянай вялізны: амаль 60% відэа «Беларусь-РТР» не набіраюць і дзесяці тысяч праглядаў, а дзесяць верхніх ролікаў даюць 39% усяго трафіку канала.
Знаходка першая: канал-пераемнік
Самае цікавае ў дадзеных не змест, а каляндар. У студзені «Беларусь-РТР» набраў 470 тысяч праглядаў, у ліпені 39,5 мільёна. Калі разрэзаць корпус па даце красавіцкага выдалення: студзень-сакавік далі 388 відэа і 7,4 мільёна праглядаў, красавік-жнівень 1 273 відэа і 99,8 мільёна. Прагляды выраслі ў 13,6 разы.
Разрыў бачны і ў рытме публікацый. У сакавіку канал выпускаў каля трыццаці відэа на тыдзень. З тыдня, які пачаўся 6 красавіка, гэта значыць адразу пасля зносу СТВ, АНТ і БелТА, тэмп падымаецца да 50-73 відэа на тыдзень і трымаецца да канца лета. Падпісчыкі: 48,4 тысячы ў студзені, 60,7 тысячы ў красавіку, 134 тысячы ў жніўні.
І дэталь, бачная толькі ў сырых дадзеных: у травеньскім зрэзе канал мяняе назву. Да красавіка ўключна ён называецца «Belarus News», з траўня становіцца «БЕЛАРУСЬ-РТР | Belarus News». Змена шыльды, падваенне выпуску, патраенне аўдыторыі. Гэта не арганічны рост, а перанос вяшчання на ацалелую пляцоўку холдынгу.
Знаходка другая: 80% праглядаў гэта шортсы пра Лукашэнку
З 3 593 відэа 1 533 (42,7%) згадваюць Лукашэнку ў загалоўку або апісанні, і на іх прыпадае 112,1 мільёна праглядаў, гэта значыць 80,3% усяго трафіку двух каналаў. У «Беларусь-РТР» доля вышэйшая: 90,5% праглядаў канала, прычым 453 кароткія ролікі пра Лукашэнку даюць 86% трафіку.
Змест гэтых шортсаў далёкі ад ідэалогіі. Топы месяцаў: «Лукашенко показали белорусский чудо-трактор!» (13,8 мільёна праглядаў, травень), «Батя – пренебрежительно». Как Николай Лукашенко называет своего папу?» (6,3 мільёна, ліпень), «Лукашенко и Ким Чен Ын обменялись подарками!» (3,4 мільёна, сакавік). Кіраўнік рэжыму падаецца як персанаж побытавага гумару.
Той самы трактарны сюжэт у траўні стаў найбольш праглядаемым і на радыйным канале (2,2 мільёна). Дзве рэдакцыі розных холдынгаў незалежна выцягнулі ў топ адзін кавалак прэзідэнцкага пула: кантэнт вырабляецца цэнтралізавана, каналы працуюць як паралельныя пункты раздачы. Пры гэтым медыяна доўгага фармату ў «Беларусь-РТР» складае 2 470 праглядаў, у радыйнага канала 676. Уласна вяшчанне аўдыторыі на YouTube амаль не мела.
Знаходка трэцяя: іранскі пласт з іншага сезона
У красавіку мы звязвалі блакіроўку з лавінай відэа пра вайну вакол Ірана. На радыйным канале гэты пласт сапраўды вялікі: 358 відэа і 12,7 мільёна праглядаў, 39,1% усяго трафіку канала. Загалоўкі акурат таго тыпу, дзеля якога напісаныя правілы пра сенсацыялізацыю ўзброеных канфліктаў: «Иран теперь диктует условия завершения войны!» (1,8 мільёна), «Трамп ударит ядерным оружием по Ирану?» (460 тысяч).
Але пік прыйшоўся на сакавік (106 відэа) і красавік (90). Далей спад да 29, 37, 31 і 23 відэа ў траўні-жніўні, а штомесячныя прагляды канала падаюць з 10,35 мільёна ў сакавіку да 2,03 мільёна ў жніўні. Да моманту спынення акаўнта тэма выгарэла амаль на чатыры месяцы. У «Беларусь-РТР» іранскага пласта практычна няма: 45 відэа і 1,7% праглядаў.
Знаходка чацвёртая: доксінгу тут няма
Красавіцкая гіпотэза абапіралася на перадачы з раскрыццём персанальных дадзеных канкрэтных людзей. У верасневай пары такога пласта няма. Маркеры сілавой парадкі знайшліся ў 48 відэа з 3 593, гэта 1,3% корпуса і 0,55% праглядаў, у загалоўках іх усяго 15, і па змесце гэта крымінальная хроніка. Маркеры распальвання нянавісці і рэвізіянізму: 46 відэа, 0,66% праглядаў.
Сумарна хаця б адзін маркер рызыкі ёсць у 18% відэа «Беларусь-РТР» і 39% відэа радыйнага канала, а калі лічыць толькі па загалоўках, без апісанняў, то 9% і 23%. Астатняе гэта сельская гаспадарка, надвор’е, канцэрты, хакей і побытавыя шортсы.
Механізм: правіла пра абыход
Даведка YouTube фармулюе гэта проста: пасля спынення канала забаронена карыстацца, валодаць або ствараць любыя іншыя каналы, а таксама дазваляць уладальнікам спыненых каналаў выкарыстоўваць ваш канал для абыходу спынення. Забарона распаўсюджваецца на ўсе існуючыя каналы, на любыя новыя створаныя ці набытыя і на каналы, у якіх спынены суб’ект рэгулярна або прыкметна фігуруе. Абыход спынення гэта самастойнае парушэнне ўмоў выкарыстання, за якое спыняюцца ўсе звязаныя каналы.
Нашы дадзеныя апісваюць акурат такую канфігурацыю. «Беларусь-РТР» з першага паслякрасавіцкага тыдня падвоіў выпуск, узяў на сябе вяшчанне групы, чый асноўны канал быў спынены 3 красавіка, а ў траўні змяніў назву, дадаўшы ў яе назву тэлеканала. Запасны канал СТВ пражыў пасля красавіцкай блакіроўкі пяць дзён, «Беларусь-РТР» пяць месяцаў, але ў абодвух выпадках гаворка пра адзін і той жа тып рашэння. Радыёканалы Белтэлерадыёкампаніі трапляюць у тую ж логіку праз арганізацыю: тры каналы аднаго холдынгу спынены ў адзін дзень.
Фармулёўка паведамлення гэта пацвярджае. Тэрмінацыі за назапашванне страйкаў платформа звычайна тлумачыць спасылкай на Community Guidelines і канкрэтную палітыку, тады як абодва нашы каналы паказваюць агульную фармулёўку пра ўмовы выкарыстання, гэта значыць рашэнне ўзроўню акаўнта, а не асобных ролікаў. Афіцыйна адпаведнасць паміж тэкстамі заглушак і тыпамі рашэнняў нідзе не апісана, таму гэта назіранне, а не правіла.
Што гэта значыць
Красавіцкая гіпотэза не адмяняецца, а звужаецца. Назапашванне страйкаў за ваенны кантэнт тлумачыць, чаму СТВ, АНТ і БелТА трапілі ў чаргу вясной. Верасневае рашэнне па «Беларусь-РТР» тлумачыцца правілам пра абыход, а па радыёканалах прыналежнасцю да спыненай арганізацыі. Змястоўна гэтыя каналы вельмі розныя: у аднаго 39% трафіку блізкаўсходняя вайна, у другога 90% трафіку шортсы пра трактары. Агульнае ў іх адно, і гэта ўласнік.
Практычная выснова для дзяржаўных медыя: стратэгія запаснога канала не працуе ў прынцыпе. Чым паспяховей пераемнік атрымлівае ў спадчыну аўдыторыю спыненага канала, тым відавочней сувязь паміж імі, і тым хутчэй гэтая сувязь становіцца падставай для наступнага рашэння.
Для незалежных рэдакцый выснова тая ж са зваротным знакам. Платформа не тлумачыць сваіх рашэнняў і не абавязана гэтага рабіць: публічнае тлумачэнне ператварылася б у інструкцыю па абыходзе правілаў. Любы канал можа знікнуць у любы момант, і адзіная абарона гэта прысутнасць на некалькіх пляцоўках і ўласны архіў.
Варта зафіксаваць і тое, чаго беларуская дзяржаўная прапаганда пазбавілася насамрэч. Не 594 тысяч гледачоў аналітычных праграм, а машыны па вытворчасці вірусных шортсаў, дзе палітыка прысутнічае гамеапатычна. За восем месяцаў 2026 года гэтая машына выдала 139,7 мільёна праглядаў пры медыяне 3 371 прагляд на ролік. Страчана не аўдыторыя, страчана латарэя рэкамендацый.
Метадалогія і абмежаванні
Дадзеныя сабраныя праз YouTube Data API v3 штомесячнымі зрэзамі за студзень-жнівень 2026 года, кожны зрэз змяшчае відэа, апублікаваныя ў адпаведным месяцы. Пасля дэдуплікацыі па video_id адабрана 3 593 унікальныя відэа двух каналаў. Прагляды, лайкі і каментары гэта здымак на момант збору, а не фінальныя значэнні, таму свежыя ролікі недаўлічаны адносна старых.
Катэгарызацыя выканана рэгулярнымі выразамі па загалоўку і апісанні, сем катэгорый. Межы слоў зададзеныя яўнымі сімвальнымі дыяпазонамі, паколькі стандартныя межы на кірыліцы не працуюць. Апісанні ў абодвух каналаў часта ўяўляюць сабой навінавыя дайджэсты, якія склейваюць незвязаныя сюжэты, таму кожная катэгорыя лічыцца ў двух пластах, «загаловак плюс апісанне» і «толькі загаловак», і абодва лікі прыведзеныя там, дзе яны разыходзяцца. З катэгорыі графічнага гвалту выключаныя асновы «удар», «кадры» і «дрон»: яны даюць ілжывыя спрацоўванні на мірных сюжэтах. Падзел на шортсы і доўгія фарматы па парозе 180 секунд.
Дадзеных за верасень 2026 года ў корпусе няма, апошнія назіранні адносяцца да 31 жніўня. Статус каналаў правераны 15 верасня 2026 года з двух выхадаў, еўрапейскага і турэцкага. Мы не маем перапіскі платформы з рэдакцыямі і не ведаем фармальнай падставы рашэння: выснова пра механізм пабудаваная на публічных правілах YouTube і на вымераных паводзінах каналаў, а не на дакуменце.
